Yabancı diploma denkliği: YÖK ve MEB başvurusunda tercüme

Yurt dışında aldığınız bir diplomayı Türkiye’de iş başvurusunda, lisansüstü kayıtta ya da meslek izni için kullanacaksanız çoğu zaman denklik belgesi gerekir. Çocuğunuzun yurt dışında bitirdiği okul yılları da Türk okuluna kayıtta denklik ister. Bu sayfa hangi kuruma başvurulacağını ve yabancı belgelerin nasıl hazırlanacağını anlatır.

Hangi kuruma başvurulur

Öğrenim düzeyi kurumu belirler. Ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora diplomaları için Yükseköğretim Kurulu’na (YÖK) başvurulur. İlkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki öğrenim için Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) yetkilidir. MEB başvuruları il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri üzerinden ve e-Denklik sistemiyle yürür.

Tablo genel eğilimi gösterir. İki kurum da belge listesini kendi sitesinde yayımlar ve zaman zaman günceller. Başvurudan önce listenin tarihine bakın.

Tanınma ve denklik farkı

YÖK iki ayrı kavram kullanır. Tanınma, yurt dışındaki yükseköğretim kurumunun ve diplomanın o ülkede geçerli olduğunun kabulüdür. Denklik ise diplomanın Türkiye’deki bir programla eşdeğer sayılmasıdır. Denklik başvurusunda program içeriği, süre ve krediler incelenir; bu yüzden transkript ve ders içerikleri önem kazanır.

Bazı alanlarda, örneğin tıp ve diş hekimliği gibi sağlık programlarında, denklik için ÖSYM’nin yaptığı seviye tespit sınavı istenebilir. Hangi alanların bu kapsamda olduğunu YÖK’ün güncel duyurularından kontrol edin.

YÖK başvurusunda belgeler

YÖK başvurusu çevrim içi sistem üzerinden yapılır. Sistemde diploma, transkript, kimlik ve bazı durumlarda yurt dışında bulunulan süreleri gösteren belgeler yüklenir. Diplomanın ve transkriptin aslı, değerlendirme sırasında ya da sonunda istenebilir.

Tercüme kuralı dile göre değişebilir. YÖK, bazı dillerdeki belgeleri tercümesiz inceleyebilir; diğer dillerde noter onaylı Türkçe tercüme ister. Hangi dillerin muaf olduğu listede yazar. Apostil ya da tasdik şartı da belge türüne ve ülkeye göre farklı olabilir; listede bu ifade varsa tercümeyi apostilden sonra yaptırın.

Transkript tercümesi

Transkript, denklik incelemesinin merkezindedir. Tercümede her dersi belgedeki sırayla, ders kodu, kredi ve notuyla birlikte veririz. Tablo düzenini koruruz; komisyon, ders listesini Türk programıyla satır satır karşılaştırabilsin.

Not sistemleri ülkeden ülkeye farklıdır. Bir ülkede en yüksek not 5, ötekinde 10 ya da 20, bir başkasında harf notudur. Tercümede notu belgedeki biçimiyle bırakırız ve Türk sistemine dönüştürmeyiz. Belgede not ölçeğinin açıklaması varsa onu da tercüme ederiz; dönüşümü kurum yapar.

Kredi sistemleri için de aynı kural geçerlidir. Avrupa Kredi Transfer Sistemi (AKTS) kredisi, ulusal kredi ya da ders saati belgede nasıl yazıyorsa öyle aktarılır.

Ders içerikleri

Denklik komisyonu bazen ders içeriklerini, yani her dersin konularını ve saatini gösteren belgeyi ister. Bu belge çoğu zaman üniversitenin internet sitesindeki katalogdan ya da öğrenci işlerinden alınır. Uzun bir belge olabilir; teklif aşamasında sayfa sayısını görmemiz süreyi doğru vermemizi sağlar. İçeriklerin tamamı yerine yalnız istenen derslerin tercümesi yeterli olabilir; bunu kuruma sorun.

MEB denkliği ve okul kaydı

Yurt dışında lise bitiren bir öğrencinin Türk üniversitelerine başvurabilmesi ya da Türkiye’de iş başvurusunda lise diplomasını kullanabilmesi için MEB denkliği gerekir. Başvuru il millî eğitim müdürlüğüne yapılır; MEB’in e-Denklik sistemi ön başvuru imkânı sunar. Diploma ve not belgesi apostil ya da tasdikle ve noter onaylı Türkçe tercümeyle sunulur.

Ailesiyle Türkiye’ye taşınan bir çocuğun okul kaydında da yurt dışındaki sınıflarının denkliği belirlenir. Bu işlem çoğu zaman okul ya da ilçe millî eğitim müdürlüğünde yürür. Karne ya da öğrenim belgesinin tercümesi istenebilir. Çocuğun yabancı kimlik numarası okul kaydında kullanılır.

Ad yazımı ve diplomadaki unvan

Diplomada ad, belgenin düzenlendiği dilde ya da Latin harfli olarak yazılmış olabilir. Tercümede pasaporttaki yazımı esas alırız. Diplomadaki unvanı, örneğin bir mühendislik ya da hukuk derecesini, özgün adıyla bırakır ve Türkçe karşılığını ekleriz. Unvanın Türk sistemindeki karşılığını kurum belirler; biz derece adına yorum katmayız.

Türk vatandaşı ve yabancı başvurucular

YÖK başvurusunu Türk vatandaşları da yabancılar da yapabilir. Türk vatandaşı başvurucularda yurt dışında bulunulan süreler e-Devlet’teki giriş-çıkış kayıtlarıyla görülebilir. Yabancı başvurucular pasaportlarıyla ve varsa ikamet izni bilgileriyle başvurur. Her iki durumda da diploma ve transkriptin tercüme kuralları aynıdır. Ortak ya da çift diploma programlarından mezun olanlar iki üniversitenin belgelerini birlikte sunabilir; iki belgede adın aynı yazıldığından emin olun.

Denklik sonrası

Denklik belgesi alındıktan sonra iş başvurusunda, meslek odası kaydında ya da çalışma izni dosyasında kullanılabilir. Yabancı çalışan için bu sürecin çalışma izniyle ilişkisini çalışma izni ve yabancı belgeler sayfasında anlattık.

Tercümenin genel kuralları için yabancı belgelerin yeminli tercümesi, apostil makamları için apostil ve tasdik sayfalarına bakın. Transkriptlerde uyguladığımız kontrol adımları kalite ve yöntem sayfasında. Diplomanızı ve transkriptinizi bize gönderin; sayfa sayısına göre süreyi bildirelim.